کشت مخلوط
مقدمه
قبل ازصنعتی شدن کشاورزی سیستم تک کشتی از جایگاه خاصی برخوردار نبود . وتقریبا همواره درسراسردنیا گونه های مختلف گیاهان زراعی با یکدیگر کشت می شدند.علیرغم اینکه این روش درکشورهای که دارای کشاورزی صنعتی هستند ازبین رفته ولی هنوزدراکثرکشاورزی توسعه نیافته مناطق حاره رایج است.
گزارشات اخیرحاکی ازآن است که 98 درصدکشت لوبیاچشم بلبلی درافریقا و90درصدکشت لوبیا درکلمبیا به کشت مخلوط اختصاص دارد.
باوجوداینکه نسبت به گذشته ازاهمیت کشت مخلوط کاسته شده است ولی هنوزاین نوع سیستم دربسیاری ازمناطق جهان رایج بوده ونظرمحقفان زیادی را نیزجلب کرده.که موضوع اصلی این تحقیقات درزمینه کشت مخلوط درجهت پاسخ به این سوال که چراکشت مخلوط برکشت خالص برتری دارد. جواب این سوال را باید در اجزا کشت مخلوط جستجو کرد.
ولی بطورکلی کشت مخلوط به دلایل زیرکشت می شود .
برخورداری از عملکرد بیشتر، جلوگیری از مخاطرات احتمالی، جلوگیری ازحمله افات ،استفاده بهینه ازمنابع موجود، ایجادتعادل درجیره غذایی انسان وعوامل مختلف دیگر مربوط می باشد.
تعریف کشت مخلوط
نوعی چند کشتی است که وابسته به مکان می باشد و کشت دو یا چند محصول به طورهمزمان دریک زمین رادربرمی گیرد. دراین سیستم افزایش محصول در بعد زمان صورت می گیرد
انواع کشت مخلوط
-1)کشت مخلوط در هم : عبارت است ازکشت همزمان دو یا چند گیاه بدون رعایت فواصل منظم کاشت
2-) کشت ردیفی: عبارت است ازکشت هم زمان دو یا چندگیاه به طوری که از بین ردیفها ماشینهای داشت براحتی عبور کنند.
3-)کشت مخلوط نواری : عبارت است ازکشت همزمان دو یا چند محصول در نوارهای باریک ولی برعکس کشت ردیفی امکان تردد ماشین آلات وجود ندارد.
4-) کشت تاخیری : کشت همزمان دو یا چند گیاه به طوری که تنها بخشی ازچرخه زندگی این گیاهان باهم تداخل دارد.
همان طورکه گفته شدیکی ازمزیت های کشت مخلوط جلوگیری ومحافظت ازحمله افات می باشد. که درآن بحث خواهدشد.
حفاظت درمقابل افات
یکی ازعوامل مختلفی که می تواند دراصل تولید رقابتی منظور شود و شاید به عنوان بهترین مدرک محسوب گردد کاهش حمله افات درکشتهای مخلوط می باشد.
برسی های قبلی توسط پرین 1977,کاس 1978,نیکل1973,لیتنگرومودی 1976 به نتایج مشابهی رسیدند که افات درکشت مخلوط رو به کاهش می باشد بنابراین روشن است به دلیل تنوع بسیار درالگوی کار به عنوان مثال کشتهای مخلوط حمله افات گیاه خوار را به وفور نشان می دهد.
فرانسیس وهمکاران (1978): دریافتند که میزان حمله شب پره پاییزه درکشت مخلوط ذرت ولوبیا درمقایسه باتک کشتی ذرت پاینتراست
درظاهر کاهش افات درکشت های مخلوط ازدلایل متفاوتی ناشی می شود.
ترنباس (1976): تشبیه گویایی را پیشنهاد نموده است که براساس آن یک افت اختصاصی ازدستیابی به میزبان خود در اثر نقش حایلی گیاه همراه بازداشته می شود.
ایر(1949) یک فرضیه 3 قسمتی را ارئه نموده است .
1-گیاهان میزبان درکشت مخلوط بسیار پراکنده هستند وبه این دلیل به سختی توسط افت اختصاصی شناسایی می شوند.
2-یکی ازگونه هابه عنوان یک تله، افت را از یافتن گونه زراعی دیگرمنحرف می کند.
3-یکی ازگونه ها به عنوان یک مدافع درمورد افت عمل میکند.
روت(1973)نیز دوفرضیه تمرکز منبع وفرضیه دشمنان طبیعی راپیشنهاد داده است.
1-تمرکز منبع: اینکه درکشت مخلوط گیاهان میزبان به حالت غیرمتمرکزقرار می گیرد
2-دشمنان طبیعی: دیگر آنکه درکشت مخلوط نسبت به تک کشتی شکارگرها و انگلهای بیشتری را به خود جلب می نمایند وبر اثر این عوامل میزان حمله افات در کشت مخلوط کاهش میابد.
اشکا لات دونظریه اخیر
طبقه بندی ایر شکارچیها را در بر نداشته وطبقه بندی روت گیاهان تله را در تقسیم بندی خود قرار نداده است.
به طور کلی می توان نتیجه گرفت که مکانیسم های دخیل درمورد کاهش هجوم افات درکشت مخلوط به 3 گروه قابل تقسیم می باشد.
1-فرضیه گیاه زراعی حایل : بدین ترتیب که گونه گیاهی ثانوی ,توانایی یک افت را درمورد حمله موثر به میزبان خود درهم می شکند .این مورد بیشتردرمورد افات اختصاصی کاربرد دارد.
2-فرضیه گیاه زراعی تله : بدین مفهوم که یک گونه ثانوی، افتی را که به طور طبیعی به گونه گیاهی اصلی خسارت وارد می کند به سوی خود جذب می نماید این مورد بیشتر درافات عمومی کاربرد دارد.
3-فرضیه دشمنان طبیعی : به دین ترتیب که کشتهای مخلوط ،شکارگرها و انگلهای بیشتری رانسبت به تک کشتی ها جلب می نمایند از این رو افات از طریق شکار ویا پارازیته شدن کاهش میابد.
فرضیه گیاهان حایل
رفتار عمومی تخم ریزی در کرم شاخه دار گوجه فرنگی,تصویری از کارایی فرضیه گیاه حایل می باشد .هنگامی که یک حشره ماده بالغ کرم شاخدار به توده ای ازپوشش گیاهی نزدیک می شود آن را با پای جلویی خود محک می زند احتمال دارد که این کار را باکسب یک ماده شیمیایی راهنما از گیاه مربوط انجام می دهد. اگر آن گیاه یک بوته گوجه فرنگی باشد دراین صورت حشره به سرعت یک تخم گذاشته وپس ازآن درحدود 10 تا 20 سانتیمتر بالاتر از گیاه پرواز می کند، و دوباره با گیاه روبرو شده و درنتیجه تخم دیگری رامی گذاردواین عمل قبل ازپرواز حشره 5 تا 10 بار تکرار می کند .حال اگرتوده گیاهی شامل گوجه فرنگی احاطه شده توسط لوبیا باشد دراین صورت پروانه بیشترازآنکه با برگ گوجه فرنگی مواجه شود با برگ لوبیابرخورد می کند، و در نتیجه بدون اینکه تخمی بگذارد به سرعت به موقعیت پرواز و خروج از توده گیاهی می رسد یعنی اگر پروانه باگیاه میزبان برخورد کند هیچ تخمی را بر روی آن نمی گذارد .به عبارت دیگر تخمگذاری بیشتر درتک کشتیهای گوجه فرنگی -لوبیا می باشد.
به طور کلی بعضی عوامل باعث می شوند تا گیاهان میزبان کمتردرمقابل افات ظاهر گردند درکشت مخلوط گیاه زراعی اصلی از طریق بعضی از اعمال گیاه زراعی ثانوی ,به مقدارکمتری دربرابر افات ظاهر می شوند این فرضیه به چند دلیل روشن می تواند صحیح باشد، بدین ترتیب که گونه گیاهی حایل تاثیر خود را به وسیله ایجاد محیط خردنامناسب برای افت و یا کاهش تولید مثل آن اعمال می نماید.
ایر و ریش): باکاربرروی سیستم ذرت –لوبیا و کدو در کاستریکا مدارک بسیاری را در حمایت از فرضیه گیاه حایل جمع آوری نمودند که مربوط به چندین گونه از سوسکهای افت ذرت و لوبیا می باشد.
روزت(1986): نتیجه گیری کرد که کاهش Heliothis sp وLiriomyza از روی گوجه فرنگی بر اثر تداخل لوبیای است که باگوجه فرنگی به صورت مخلوط کشت شده اند.
کاریوا (1987): نشان داد که باقرار دادن یک دیوار حایل در بین پلاتهای تک کشتی و کشت مخلوط به طور کلی تحرک و جابجایی افت کاهش می یابد و درنتیجه تاثیر سیب زمینی های کشت شده در مجاورت کلم کاهش پیدا می کند.
اسمیت (1969) وهالبرت واروین (1981):بیان کردند در هنگامی که به طور طبیعی یک کشت مخلوط فاصله زیادی را در بین گیاه میزبان و خاک ایجاد می کند شته با کارایی کمتری میزبان خود را پیدا می کند.
باچ (1981): دریک آزمایش جالب ثابت کرد که کیفیت گیاه ممکن است بوسیله کشت مخلوط تحت تاثیر قرار بگیرد به نحوی که گیاهان میزبان درکشت مخلوط نسبت به حالت تک کشتی مطلوبیت کمتری برای افات خود دارند وی دریافت که سوسک خیار ،برگهای خیار را در وضعیت تک کشتی،به خیارهایی که با گوجه فرنگی به صورت مخلوط کشت شده اند ترجیح می دهد.
بنابراین با توجه به آزمایشی که توسط باچ انجام شد می توان گفت که فرضیه گیاه زراعی حایل غیرمستقیم عمل می کند، و گونه زراعی ثانوی، در واقع کیفیت گونه گیاهی اصلی را از نظر مطلوب بودن برای افت دچار تغییر می کند
فرضیه دشمنان طبیعی
روزت(1973): پیشنها می کند که کاهش افات در کشتهای مخلوط بر اثر جذابیت کشت مخلوط برای شکارچیها و انگلها حاصل می شود .
به احتمال زیاد دلیل جلب دشمنان طبیعی عبارت است از اینکه در کشت مخلوط منابع و محیط های متنوع بیشتری درمقایسه با تک کشتی وجود دارد.
هانسن(1983): به وضوح افزایش فراوانی چندین گونه شکارچی را در یک سیستم کشت مخلوط ذرت و لوبیا چشم بلبلی در منطقه ای از جنوب مکزیک به اثبات رسانده است.
اندمیر وهمکاران (1983): بیان کردکه سورگوم دانه ای شکارچیهایی را جذب می کند که می تواند افت پنبه رابه طور موثرتری کنترل نماید.
کرکسون (1976): گزارش داد که درکشت مخلوط ذرت وبادام زمینی نسبت به تک کشتی ذرت فعالیت عنکبوتهای شکارچی در مقابل کرم ساقه خوارذرت به طور موثرتری صورت می گیرد.
پرفلتو وهمکاران (1986): نشان دادند که سوسکهای خانواده کارابیده ازقطعات تک کشتی گوجه فرنگی ولوبیا نسبت به کشت مخلوط آن دو با سرعت بیشتری مهاجرت می کنند.
فرضیه گیاهان تله
لینکولن: بیان کرد هنگامی که ذرت به صورت نواری درمزارع پنبه کاشته شود موجب جلب کرم غوزه پنبه و دور نگه داشتن آنها ازگیاه پنبه گردید .
داده های به دست آمده توسط روزت وهمکاران (1986) دراین زمینه جالب توجه است . یک حمله غیر منتظره به وسیله کرم برگ خوار مزرعه گوجه فرنگی را به کلی نابود کرد .در حالی که کشت مخلوط گوجه فرنگی ولوبیا در کاهش حمله افت تا حدود صفر درصد گزارش شد، روشن است که افت مزبور درکشت مخلوط به سوی لوبیا ها جلب می شود .به عبارت دیگر لوبیا ها به عنوان یک گیاه زراعی تله محسوب می شود.
تفاوت فرضیه گیاهان حایل و تله
مفهوم گیاه تله بامفهوم گیاه حایل یکسان می باشد ولی گمان می رود که گیاه حایل به روشهایی می تواند توانایی یک افت اختصاصی را در یافتن و باقی ماندن بر روی گیاه میزبان از بین ببرد .
درحالی که گیاهان زراعی تله افات عمومی را به طریقی به سوی خود جذب می کنند که گیاه محافظت شده موردحمله مستقیم افت قرارنگیرد.
نتیجه گیری
به طور کلی به علت تنوع درکشت های مخلوط و همچنین جذابیت این نوع کشت ها برای دشمنان طبیعی خسارت وارده نه تنها از طریق افت بلکه بیماریها ,علف های هرز نسبت به تک کشتی ها کاهش می یابد.
